De Vrijplaats

All in the game

Ik wil niet een wedstrijd, of een beloning. Ik vind

het niet leuk dat ze zeggen: “Wie het het mooiste

heeft gemaakt krijgt iets”.

Nadine uit groep 4 over werken in het atelier.

.

Een wedstrijd; eigenlijk ontloop ik het meestal. Dat heeft vast veel te maken met winnen en verliezen. Meestal maakt het me niet zoveel uit of ik nou glorieus de eindstreep haal of al eerder uitgeschakeld word. Alleen verliest het spel dan al snel zijn betekenis. En die enkele keer dat ik me wel in de flow van de strijd laat zuigen blijkt het vaak net weer even anders te gaan dan ik in gedachte had. Dan hang ik als 3 jarige tijdens koninginnen-dag zo netjes mogelijk de was met 2 knijpers aan een lijntje maar dan blijkt het alleen te gaan om zo snel mogelijk je wasmandje leeg maken. Niet dat dat verliezen erg was, ik herinner me vooral de angstige, ongemakkelijke verbazing om al die lachende omstanders. En daarna won ik zo vaak een tekenwedstrijd, om niet begrepen redenen, dat ik het niet kon geloven toen ik die ene keer eens niet won en dacht dat mijn opgestuurde werkstuk vast was kwijtgeraakt.

Toch gleed ik deze zomer bijna ongemerkt in de ‘challenge’ van onze nieuwe school. Nooit bedacht om een school op te richten, helemaal niet bedacht om dat juist nu te doen en toch greep ik deze ‘kans’ met beide handen aan. Gaandeweg bleek de uitdaging toch ook een echte wedstrijd met afvalrondes, pitches en teams die alleen strategisch samenwerkten en de sterke punten van hun plannen voor elkaar verborgen hielden. Iedereen geloofde in de eigen plannen, iedereen wilde dat zijn school werkelijkheid zou worden en iedereen wilde winnen. Wij ook!

Afgelopen dinsdag hoorde we dat we niet tot de 4 initiatieven hoorden die doorgaan naar de ‘kraamkamer’. Jammer! Even overheerste de teleurstelling. Zo veel werk voor niets ….. Hadden we de spelregels weer niet goed begrepen? Hoe kon het dat niet gezien was hoe mooi ons plan was? En toch ….. Zonder deze wedstrijd hadden we nu geen uitgewerkt plan op tafel liggen. Hadden we niet met zoveel mensen gesproken. Hadden we niet zo ver doorgedacht over een atelier in het hart van het onderwijs. Het plan ligt er nu, er zijn contacten gemaakt, aspecten die nog meer aandacht behoeven worden helder; het schoolplan kan de komende tijd alleen maar beter worden.

Woensdag was de feestelijke bekendmaking van de winnaars. Ik moest werken maar Marike was erbij:

12628644_1269963396364067_5555509306473819730_o

Met wel een bos bloemen van de wethouder en een vermelding in het Parool (als 1 van de initiatieven die het net niet haalden), gaan we nu op eigen kracht verder met onze plannen voor Basisschool De Vrijplaats. Het plan is te mooi geworden om nu te stoppen. Iedereen die ons geholpen heeft en die ook droomt van een basisschool met een autonoom atelier voor alle kinderen: dank je wel voor je steun!
Citaat uit het advies rapport:
“De commissie is onder de indruk van de tijd die alle initiatiefnemers in het uitwerken van hun voorstellen hebben gestoken en de passie die in de voorstellen doorklinkt voor inspirerend en goed onderwijs”

Over De Vrijplaats: “Het plan biedt naar de mening van de adviescommissie een interessante invalshoek op (ander) onderwijs met de nadruk op kunst en cultuur en het centraal stellen van de ervaringen van de leerlingen om van te leren.” En…”de commissie vindt de duidelijke keuze voor kunst en cultuur in combinatie met Freinet en Reggio Emilia goed uitgewerkt”

Blijf ons volgen op onze Facebook-pagina en op website De Vrijplaats.

 

Begrijpen met je handen 2

DSC05345

 

.

Onze Nieuwe School is een zoektocht van de gemeente Amsterdam naar schoolmakers die de verwachte leerlingengroei in Amsterdam kunnen opvangen. Iedereen met een idee of plan voor een nieuwe school kon reageren. Met de kreet ‘Het atelier is het hart van de school’ lanceerde Marike Hoekstra haar plan op Facebook. En op zo’n school zou ik meteen willen werken. Een aantal verkiezingsronden en presentaties verder belandden we samen aan een tafel in het Springhouse  tijdens een zogenoemde ‘Incubator-dag’. Rond ons veel tekst met prachtige volzinnen. En toch bleef het vaag. Was dat allemaal niet van toepassing op heel veel scholen. Wat was er nu zo uniek aan ons idee? Het atelier is het hart van de school. Hoe zou dat er uitzien? Zou het een ruimte zijn die zich door het gebouw slingerde? We begonnen te tekenen. Nee. Wat als het zich echt in het hart van het gebouw zou bevinden? Een rond gebouw waar de lokalen omheen geplaatst werden. Al schetsend dachten we verder. Marike herinnerde zich een filmpje van een rond kinderdagverblijf in Japan. Als we van de lokalen nu eens kleine stamgroep-ruimtes maakten die weer uit zouden monden een werkplaats? Alles begon te stromen. Freinet, het autonome atelier, de werkwijze in de kindercentra uit Reggio Emilia; het kreeg ineens een heel vanzelfsprekende plek in de plattegrond van onze nieuwe school. We dachten al tekenend. We begrepen met onze handen.

Het idee dat jonge kinderen leren met hun hele lijf is algemeen aanvaard. Als ik mijn groep rondkijk zie ik weinig kinderen stil op een stoel zitten. Lisa maakt een puzzel maar doet tussendoor steeds een dansje en Olaf huppelt meteen mee. Bij Emilio had ik nog geen interesse in letters opgemerkt. Totdat de letter K centraal stond. Bij iedere letter leer ik de kinderen ook het bijbehorende gebaar. Die van de K is mooi duidelijk. Je duim tegen je keel en tijdens het uitspreken van de K klikken de vingers naar beneden. Al gebarend probeert hij uit welke woorden echt met de K beginnen. Al gauw nemen de andere kinderen het over. En ze blijven het doen, de hele dag door. Yindee weet niet zo goed welke woorden er bij het woordweb horen. Totdat ze kan tekenen. Eerst begint ze te schetsen en dan noemt ze het woord. En als Douwe oppert dat het apparaat dat juf meeheeft misschien wel een breimachine is, laat Emilio meteen al bewegend zien hoe dat dan werkt.

Ooit tijdens een kunsteducatief project bekeek ik met een groepje kinderen een aantal opgezette dieren. Het 7 jarig meisje op de foto’s hierboven was gefascineerd door de eend. Met haar handen taste ze steeds opnieuw het zachte lijf af. Heel voorzichtig want eigenlijk mochten de dieren niet worden aangeraakt. Ondertussen vertelde ze over het verschil tussen dode en levende en opgezette dieren. Want alhoewel de eend niet leefde, dood was ‘ie ook niet. Toen de kinderen daarna gingen kleien zag je hoe goed ze de vorm van de eend met haar handen begrepen had. En niet alleen de vorm maar ook haar eigen gevoel en haar gedachten over dood en leven.

Ook oudere kinderen leren door te maken, te bewegen en zingen of door te bouwen en tekenen. ‘Ik zou als je in de klas iets leert over Napoleon daar iets over willen maken. Bijvoorbeeld hoe ze toen er uitzagen. En wapens uit die tijd. Anders ga ik misschien gewoon pistooltjes maken en daar heb je niks aan,’ vertelt een jongen uit groep 8. En: ‘Als je gaat bouwen helpt dat met rekenen in de klas. Door het “puzzelen“ met de stukken hout weet je wat er bij elkaar hoort en als je dan later gaat rekenen in de klas zie je het voor je. Dan weet je precies: drie rode blokken en als die vier blauwe er bij zijn, dan heb ik zeven. En je leert meten en uitrekenen.’ ‘Ieder kind heeft zijn eigen manier van leren,’ vinden ze.

Sommige volwassenen doen het ook nog zo. De architect die voor ons een studio in de tuin ontwerpt, heeft altijd een schetsboekje bij zich. Al tekenend laat hij zien of hij onze wensen goed begrijpt. En ooit had ik een vriend waarmee ik voortdurend toneelstukjes opvoerde, we begrepen elkaar prima. Maar niet altijd is werken met je handen echt begrijpen. Tijdens deze vakantie vertelde mijn broer hoe hij mij ooit vroeg een voorkant voor zijn scriptie over de ‘doordringings-coëfficiënt van het grondwater’ te maken. ‘Want ja, ik was toch zo creatief, zat op de kunstacademie enzo …’ Het resultaat had niets te maken met zijn scriptie. Waarschijnlijk had ik me uitgeleefd in mooie lijntjes, belletjes en vlekjes. ‘Het was een complete chaos,’ herinnert hij zich. ‘Ik dacht; zo zien gewone mensen dat dus’. Hij zei het met iets van spijt, dat mensen niet de moeite namen zich echt te verdiepen in wat hem bezig hield. En wie weet wat het had opgeleverd als ik dat wel had gedaan.

Toch wordt een atelier in school vaak eerder geassocieerd met ‘mooie kunstwerkjes’ dan met ontdekken, onderzoeken of leren door te maken en te doen. En dat is nu juist wel onze opzet. In het atelier is ruimte voor onderzoek, experiment, nieuwsgierigheid en spel. Er is aandacht voor diversiteit, contextualiteit en multidisciplinariteit. Kinderen zullen er heel vanzelfsprekend de verbinding vinden met bijvoorbeeld techniek, beweging/dans, wetenschap, natuur, literatuur of drama. Het autonome atelier wordt zo een vrijplaats in de school en wellicht ook in de buurt.

Met het maken van een plattegrond waren we er natuurlijk nog lang niet. Maar het was wel een belangrijke stap in ons denken. Ook het schrijven en herschrijven, het praten en bevragen van experts en uiteindelijk het vormgeven van een website, scherpte het plan steeds verder aan. En nu is het plan voor onze nieuwe basisschool De Vrijplaats dus klaar en ingeleverd. En wachten wij met spanning af of we doorgaan naar ‘de kraamkamer’ om onze school werkelijkheid te laten worden.

Lees meer op onze website:

Basisschool De Vrijplaats

.

IMG_0406