Maandelijks archief: september 2013

Een bijzondere tentoonstelling

IMG_5037

image001Het gebeurt zelden: Je hebt een idee en  praat daarover met anderen. Je maakt samen plannen, misschien niet altijd even realistisch maar het enthousiasme groeit. Voorzichtig probeer je iets van de plannen te realiseren. De problemen die je tegenkomt lijken soms onoplosbaar maar toch, maar toch ……. ineens is daar een resultaat dat alle verwachtingen overtreft. Er komt iets tot stand dat meer is dan ieders afzonderlijke gedachten en ideeën. Alsof iedereen zonder voorbehoud zijn deel in de smeltkroes stort en het laat gisten en borrelen totdat er uiteindelijk een chemische verbinding ontstaat die leidt tot iets dat helemaal nieuw is. Het overkwam ons bij het maken van de tentoonstelling BOUWPLAATS. We wilden laten zien hoe we een jaar lang met de hele school hebben gewerkt  aan het kunst-educatieve project BOUWPLAATS. Laten zien wat kunst, creativiteit en ontdekkend leren met elkaar te maken hebben. Hoe geweldig het was om de concentratie en de aandacht van de kinderen te zien, de manier waarop ze experimenteerden en samenwerkten. Hoe mooi de producten soms waren die uit dat proces voortkwamen. We wilden het werk uit de vertrouwde context van de school halen en plaatsen in de omgeving van de professionele beeldende kunst. Tonen wat de overeenkomsten zijn tussen kunst en het creatieve proces van kinderen die in een atelier aan de slag gaan. Niet laten zien wat alle kinderen in al de 20 groepen hadden gemaakt. Dat hadden we op school al gedaan. Maar inzoomen op de details, op dat ene proces, dat ene kind, die ene situatie. Om zo voelbaar te maken wat de kinderen dachten en deden. En wat er gebeurt bij de leerkrachten die op deze manier met hun kinderen werkten. De kunstenaars Floor Max en Jaap Velserboer richten de tentoonstelling in. Ik zie het groeien en als het uiteindelijk klaar is wil ik net als bij bijvoorbeeld een tekening die net af is alleen maar heel lang kijken. Zien dat het is gelukt om dat wat er eerst nog niet was, wat alleen vaag in mijn hoofd zat, zichtbaar te maken. Want gelukt is het! Het is een mooie, rijke en heldere tentoonstelling geworden. Maar net als bij een geslaagd schilderij volgt op dat eerste tevreden kijken de gedachte dat iedereen dit moet zien. Wie weet eigenlijk wat voor prachtigs er verborgen ligt achter de dichtgeplakte ramen van de tentoonstellingsruimte naast de kunstuitleen? Het is bijna als een klein, intiem geheim wat je alleen kunt vinden als je weet dat je ernaar moet zoeken. Maar dat is natuurlijk niet de bedoeling van een mooie tentoonstelling. Daar moeten heel veel mensen naartoe! Dus kijk met mij mee en besluit om dit ook in het echt te zien in de kunstuitleen in Alkmaar aan de Bergerweg 1. (Ook open op tijden dat de kunstuitleen gesloten is! Zie verder onderaan deze blog.)

IMG_5022

Aandacht, concentratie en schoonheid. Dat is wat grote foto’s laten zien.

..

IMG_5007

IMG_5009De ruimte is ingericht als een werkplaats. Materiaal is uitgestald alsof het snoepjes zijn; je wilt het oppakken, voelen, verplaatsen, je wilt ermee bouwen. En in dit geval mag dat ook gewoon. Op een overzichtsfoto uit één van de ateliers zie je hoe ieder kind actief en volkomen geconcentreerd bezig is.

IMG_5008

..

De eerste periode van het project werd gewerkt vanuit het thema ‘bouwen’. Bouwen met allerlei materiaal zoals stenen, bamboestokken of piepschuim, bouwen met karton of met wilgentenen en tie-rips. Bouwen door te stapelen, te verbinden, te vervormen. Bouwen in de hoogte of juist door het uitleggen en omsluiten van vormen. En hoe teken je dat wat je bouwde? Begrippen als evenwicht, balans en symmetrie, hoeveelheden, ordenen en verzamelen kwamen heel vanzelfsprekend aan de orde. De kinderen zochten naar manieren om stevige verbindingen te maken en ontwikkelden de nodige vaardigheden.  Ook werd er gepraat en nagedacht over wat dat eigenlijk is; bouwen.

..

..

IMG_5042

In de tentoonstelling is een deel van de film ‘Rivers and Tides’ van de kunstenaar Andy Goldsworthy te zien. De kunstenaar bouwt hier net als de kinderen ronde vormen met stenen. Verschillende keren stort het bouwwerk in, terwijl ondertussen het tij opkomt. Net als de kinderen leert de kunstenaar de eigenschappen van steen steeds beter kennen en lukt het uiteindelijk om te bouwen wat hij wil. Maar zijn ideeën en plannen veranderen ook door wat hij te weten komt over stenen.

..

..

..

IMG_5028IMG_5024De tweede project- periode sloot aan bij het schoolproject ‘bouwen en dieren’. Hoe bouwen dieren? Hoe groot, hoe zacht of hoe donker moet het hol van een konijn worden? En een dinosaurus? Waar woont die? En mag ‘ie wel ontsnappen?

..

IMG_5034

IMG_5035

IMG_5030

Een gangenstelsel waarin verschillende dieren elkaar ontmoeten hangt als een prachtig, bijna abstract kunstwerk aan de muur.

..

IMG_5040

IMG_5012De kinderen van een groep 6 verzamelden oude apparaten die ze uit elkaar haalden. De verschillende onderdelen werden gesorteerd en de kinderen kregen de opdracht om op te schrijven welke onderdelen ze zouden kunnen gebruiken om een nieuwe insectensoort te bouwen. Net als bestaande insecten moest het nieuwe beestje een lijf krijgen dat uit drie geledingen bestond. En het zou natuurlijk heel mooi zijn als dat lijf zou kunnen bewegen. Tussen de insecten en hun behuizing valt het werk van de kunstenaar Panamarenko helemaal niet op. Ook bij Panamarenko zie je de fascinatie voor beweging, soms alleen maar voor de suggestie daarvan. Een kunstenaar die experimenteerde, fantaseerde en droomde en met zijn ‘vliegtuigen’ een heel eigen universum bouwde.

 

IMG_5021

Niet alleen bij de kinderen werd veel teweeg gebracht. Ook de leerkrachten leerden veel. Op tafel enkele uitspraken van leerkrachten.

‘Wij hebben ook een wereld, kijk maar!’ zei Isia uit groep 1/2 tegen haar vriendinnen en bracht hen naar de plek waar ze samen met anderen aan het bouwen was. En die uitnodiging geef ik graag door.tekeningen A3 (4)

De tentoonstelling is nog tot 14 oktober te zien:

Bergerweg 1, Alkmaar

openingstijden

maandag t/m vrijdag: 9.00 – 18.00 u.

zaterdag: 12.00 – 17.00 u., zondag 14.00 – 17.00 u.

De eerste dagen van het nieuwe schooljaar

IMG_0549

Hij is perfect. Twee lange oren, twee paar slap hangende poten, waarvan een van de uiteinden altijd precies in je handpalm past terwijl de rest van het zachte konijnenlijf zich moeiteloos plooit. Een hoofd dat iedere uitdrukking aan kan nemen. Een gekruld verwassen vachtje. En hij heet Karel. Dat weten alle juffen van BSO en het broertje en de vriendjes. Maar ik nog niet want Karel is van de 4 jarige Ties die nog maar net op school zit. Vier dagen lang verdween Karel ’s ochtends samen met de jas in de luizenzak aan de kapstok om pas weer gevonden te worden als we naar huis gingen. Maar op vrijdag hangt ‘ie ineens op de stoel naast Ties. Die staart voor zich uit en krult zijn hand gedachteloos om het konijnenpootje. De hele week heeft hij vriendjes gemaakt, puzzels uit de kast gepakt en in sneltreinvaart gelegd op het daarvoor bestemde tafeltje, in de zandtafel gespeeld, geleerd wanneer je in de kring moet luisteren en wanneer je zelf iets mag zeggen en geprobeerd of hij toch ondanks al die regels de aandacht kan krijgen af en toe. Maar nu is hij moe en mag Karel even op schoot. Als Karel voor de derde keer verdwenen is zeg ik dat ook Karel misschien wel moe is. ‘Ja’, antwoord Ties, ‘als ik moe ben is Karel ook altijd moe’.

Ook ik heb het gevoel dat het schooljaar deze keer erg dynamisch begint. Naast de veranderde samenstelling van de groep waarin iedereen weer zijn plekje moet vinden, de nieuwe ouders die je wil leren kennen en de net weer even andere collega’s, beginnen we dit jaar met het werken met de methode Kleuterplein en besteden we ook nog met de hele school aandacht aan de eerste ‘Gouden Weken’. Na afloop van mijn eerste werkdag vergaderen we lang over de tentoonstelling die we over het project Bouwplaats willen inrichten in de plaatselijke kunstuitleen. Ik voel me weer helemaal terug in een volle, rijke en enerverende baan. En net als de kinderen heb ik ook nog een leven thuis met dit keer een zoon die naar Toronto vertrekt om daar een half jaar te gaan studeren. Een beetje anders dan de vierjarige die voor het eerst naar school gaat maar voor moeders misschien ook wel weer heel erg hetzelfde. En dan …. Is het domme pech? Struikel ik over een boomstronk en breek mijn pink.

Als ik de tweede week met mijn pijnlijke hand en halve arm in het gips de klas in kom merk ik pas echt wat er allemaal op je af komt als je een kleutergroep binnenloopt. Terwijl de invalster de groep runt stel ik de kinderen gerust. ‘Nee, mijn vinger is er echt niet af’. ‘Dat gebeurt alleen als je dood gaat’, oppert de net vierjarige Jill terwijl ze onverstoorbaar verder tekent, ‘dan valt je hand eraf en je been en je voet. Dan val je helemaal uit elkaar en dan ben je dood.’ ‘Nee hoor, alle mensen die ik dood zag waren nog helemaal heel.’ Dan komt Dries nog even terug: ‘Maar ik snap het niet, het was toch helemaal blauw, waar is het blauwe dan? En wat zit er onder het gips? En hoe is het dan precies gebeurd?’ ‘Gelukkig kan je niet je mond breken’, lacht Storm, ‘dan zou er allemaal gips om je mond moeten en dan kan je niet meer eten.’ Een groepje meisjes bedenkt wat ik allemaal niet kan: een broodje eten, eten koken, de knijper van de kalender een dag verder zetten, veters strikken … Ik krijg prachtige tekeningen (om te lenen want ze zijn wel erg mooi) en heel veel vlinderkusjes en aaitjes. Annelotte staat mij eerst van een afstandje te bekijken, dan komt ze dicht bij me zitten en vertelt voor het eerst alles over de ziekte van haar moeder. Ze verzekert mij dat ze me overal mee zal helpen en ze strijkt zachtjes over mijn arm. ’s Middags geeft ze me haar enorme dolfijnenknuffel. ‘Je moet hier en hier goed ruiken want daar is waspoeder want er was verf opgekomen’. Ondertussen gaat alles door, de invalster leest voor in de kring en Ties, alweer moe op alweer een vrijdag, kijkt een beetje glazig voor zich uit. Zijn ogen glijden langs de kalender met de dagen van de maand. Ineens klaart zijn gezicht op, dwars door het verhaal roept hij: ‘We zijn bijna klaar! We hoeven er nog maar eentje en dan zijn we klaar!’ Wat hij zich daarbij voorstelt weet ik niet precies maar vast niet dat hij tussen de middag toch moet overblijven. Als alle kinderen naar buiten zijn zit hij zachtjes te snikken. ‘Waar is Karel?’ vraag ik. ‘Pak ‘m maar uit je luizenzak’. Dat helpt, even zit hij stil met Karel op zijn stoeltje. Dan is hij er weer en stort hij zich opnieuw vol energie in het woelige kleuterklas-leven. Een klein alledaags wonder; een vierjarig jongetje dat een lapje stof zo tot leven kan brengen dat het al zijn gevoelens spiegelt en hem alle steun geeft die hij nodig heeft. En soms zou je willen dat je nog even ook een Karel had.

Daan Roosegaarde liet gisteren in Zomergasten zien hoe een stuk plat plastic door de warme lucht van de metro verandert in een kwispelende blije beer-hond. Buiten dat het in al zijn eenvoud en helderheid een mooi kunstwerk is, is het ook hetzelfde wonder als een kleuter en zijn knuffel. Want je doet het ook als kijker; een stuk plastic bezielen, of je nu een kind bent of een volwassene.